Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-08-27T16:22:51.763132+00:00

Янгы Разилешив: 1 Югьан

Янгы Разилешив: 1 Югьан

1. Баш Сёз

1. 1 Югьан

1. Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Россияны Илмулар Академиясы

Тарих-филология илмуланы бёлюгю

БИБЛИЯНЫ ТАРЖУМАСЫНЫ ИНСТИТУТУ МОСКВА

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Библияны Таржумасыны институту Москва 2007

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Сизин ойларыгъызны ва ёравларыгъызны шу адресге гёре йиберигиз:

www.ibt.org.ru
ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 5-93943-100-3

Horace Knowles; The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

( United Bible Societies, 1994 )

All rights reserved.

© Библияны Таржумасыны институту, Москва, 2007

Баш Сёз

БАШ СЁЗ

Гьюрметли охувчу!

Сиз къолугъузгъа тутгъан китап – Янгы Разилешивню къумукъ тилге этилген биринчи толу таржумасы. Янгы Разилешив – оьзюне Сыйлы Язывлар яда Библия деп айтылагъан китапны гесеги. Библиягъа бир китапхана деп айтмагъа ярай. Ону ичине кёп санавдагъы адамлар бир нече тиллерде ювукъ гьисапда минг ярым йылны узагъында язгъан онлар булангъы китаплар гире.

Библияны биринчи гесеги – Эсги Разилешив. Ону аслу маънасы – Аллагь, бары да бырынгъы халкълардан айырып исрайыллыланы танглап, олар булан разилешив бегетгенин гёрсетмек. Танглагъан халкъына Аллагьны рагьмусу болсун учун, исрайыллылар Аллагьдан оьзлеге берилген къанунланы кютмеге герек болгъан. Шоланы жыйымына Таврат, яда Мусаны Къануну деп ат тагъылгъан, неге тюгюл де оланы исрайыл халкъына Муса пайхаммар гелтирген.

Амма шо Разилешив де, Къанун да инсанланы янгыз янгы ва даимлик Разилешивге гьазирлей болгъан – шо янгы Разилешивню Аллагь инсанлар булан гьалиден эки минг йыл алда бу дюньягъа гелген Иса Месигьден таба бегетген. Янгы Разилешивге гиреген 27 китапда Исаны инсанлар булан бегетилген Янгы Разилешивюню гьакъында хабар юрюле.

Янгы Разилешивню башлапгъы дёрт китабына «Инжиллер» деп айтыла. Шо сёз грекчеден гёчюргенде, «сююнч хабар» демек бола. Инжиллерде Иса Месигьни тувмакълыгъы, Ону бу дюньядагъы яшаву, хачдагъы оьлюмю ва тирилмеклиги гьакъында хабарлана.

Янгы Разилешивню сонг гелеген «Элчилени ишлери» деген китабында Исагъа иман салгъанланы жыйыны башлап нечик амалгъа гелгени ва оьмюр сюргени, Исагъа бакъгъан якъдагъы иман сав дюньягъа нечик чалтлыкъда яйылып гетгени гьакъында хабар бериле.

Янгы Разилешивню китапларыны кёбюсю (21) – Исаны элчилери язгъан кагъызлар. Оланы аслу маънасы – иманлылагъа насигьат берив, Исагъа иман салгъанланы жыйынына шо заманларданокъ да гирмеге башлагъан адашывланы, ялгъан уьйретивлени юзюн ачмакъ.

Янгы Разилешивню ва савлай Библияны ахырынчы китабы – Югьанны вагьийи. Шо китапда ону язгъан элчи Югьангъа ахыр заман булан байлавлу Аллагьдан йиберилген вагьий бериле. Аллагь Югьангъа ахыр заман болма тарыкъ затны ачыкъ эте – бу дюньяда гьакимлик сюрюп турагъан яманлыкъдан Аллагь уьст чыгъажакъ.

Янгы Разилешив бизин девюрню 1-нчи асрусунда шо заманларда инг де бек яйылгъан грек тилинде язылгъан. Эки минг йылны ичинде Янгы Разилешив дюньядагъы юзлер булангъы тиллеге таржума этилген.

Къумукъ тилде тюрлю-тюрлю йылларда Янгы Разилешивню айры-айры китаплары чыкъгъан. 1888-нчи йылда Маттайны Инжили, 1897-нчи йылда буса Маркны Инжили чыкъгъан. 1897-нчи йылда Маттайны Инжили тюзелтилип онгарылып янгыдан чыкъгъан. 1996-нчы йылда Библияны Таржумасыны институту Маркны Инжилини янгы таржумасын, 2001-нчи йылда буса Лукъаны Инжилин чыгъаргъан.

Къолугъуздагъы бу китап – Янгы Разилешивню гьалиги къумукъ адабият тилге этилген толу таржумасыны биринчи къайдасы. Таржумачылар грекче текстдеги сёзлени гезигин, жумлаланы къурулушун сакъламагъа къарамагъан, ону маънасын бермеге къаст этген. Къумукъ тил де, грек тил де бир-бирине къардаш тиллер тюгюл, шо саялы да оланы грамматика къурулушлары да башгъа. Сынав гёрсетеген кюйде, тувра, сёз-сёзюне дегенлей этилген таржума къулакъгъа онча арив чалынмай, олай таржумадагъы бары зат англашылып да битмей. Бу таржума бырынгъы къолъязывланы илму гёзден къаралып чыкъгъанларындан этилген, шо саялы да муну бир-бир ерлери орус тилдеги мердешли таржума булан рас гелмей къалмагъа да бола.

Янгы Разилешивню бир-бир ерлерин тюрлю-тюрлю кюйде англамагъа ва таржума этмеге бола. Шолай гезиклени инг де аслуларында баянлыкълар берилген – оларда таржуманы болмагъа болагъан башгъа журалары берилген. Баянлыкъларда охувчугъа четим тиймеге болагъан бир-бир сёзлеге ва сёз тагъымлагъа англатывлар бериле.

Таржуманы гьар китабыны алдында гиччирек баш сёзлер бериле. Шоларда китапланы авторлары, оларда гётерилеген аслу масъалалар булан байлавлу болуп къысгъача маълуматлар бериле. Ондан къайры да, китапны гьар бёлюгю, бир маъна булан байлавлу гесеклеге пайланып, башлар да салынып бериле. Китапланы алдындагъы баш сёзлер де, оланы ичиндеги бёлюклердеги гесеклеге салынгъан башлар да башлапгъы грекче къолъязывларда болмагъан. Оланы таржумачылар охувчулагъа гьар китапны, ону гьар гесегин яхшы англамагъа кёмек болсун учун, оьзлени ягъындан къошгъан. Таржумада Сыйлы Язывланы Эсги Разилешив деген бёлюгюнден алынгъан гесеклер башгъа языв къайда булан берилген. Ахырда да, таржуманы ахырында Янгы Разилешивде ёлугъагъан терминлени, аслу ерни тутагъан адамланы ва ерлени атларыны сёзлюгю, Янгы Разилешивдеги агьвалатлар юрюлеген пачалыкъланы ва шагьарланы карталары берилген.

Библияны Таржумасыны институту Янгы Разилешивню къумукъ тилге гёчюрювде ортакъчылыкъ этген таржумачылагъа, редакторлагъа ва шолай да оьзге бары да къол ялгъагъанлагъа разилигин билдире.

Бу китап къумукъ халкъгъа пайдалы болур деп умут этебиз.

Библияны Таржумасыны институту

1 Югьан

1 Югьан

1. Баш Сёз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

Баш Сёз

Югьан язгъан биринчи кагъыз

1 Югьан

Югьанны бу кагъызы мекенли бир жыйынны аты тутулуп язылмагъан. Шо саялы да бу Исагъа о девюрде иман салгъанланы барысы да учун язылгъан кагъыз гьисапда охула. Биринчи юз йылны ахырларына таба бираз алдынлар Сююнч Хабар билдирилген ерлерде Иса Месигьни ва оьзю янгы иманны гьакъында бир тюрлю ялгъан уьйретивлер генг кюйде яйылмагъа башлай. Гьатта Исагъа иман салгъанланы жыйынларында да шо уьйретивлер гьеч бир кюрчюсюз инамлыкъ булан къабул этиле болгъан. Бир бир ялгъан устазлар, мисал учун, Аллагьны Уланы болгъан Иса Месигь бу дюньяда оьзге инсанлардай болгъанын гери ургъанлар. Шо саялы да элчи Югьан оьзюню кагъызында иманны аслу маънасы гьакъда, Исагъа гьакъ герти кюйде иман салгъанланы нечик белгилерине къарап билип болагъаны гьакъда тындырыкълы кюйде сёйлей: олар Аллагь Инсан болуп, Оьзюню жанын бизин учун къурбан да этип, бизге Оьзюню сюювюн гёрсетген деп билдирелер. Олар оьзлер шо сюювге тюшюнгенлер ва шону оьзгелеге де савгъат этип берелер. Югьан Аллагьгъа бакъгъан якъдагъы шолай тюшюнюв гелтиреген яхшы гьасиллени эсге сала: «„Аллагь булан бирликде яшайман“, – деп айтагъан гиши оьзю де Иса яшагъан кюйде яшамагъа герек» (2:6).

1

Яшав береген Калам

1^1Биз сизге башдан Болгъанны – яшав береген Каламны – гьакъында язабыз. Биз Ону эшитгенбиз, гёзлерибиз булан гёрюп къарагъанбыз ва къолларыбыз булан тийгенбиз+. 2О ачыкъ кюйде гёрсетилди. Биз Ону гёрдюк ва Ону гьакъында шагьатлыкъ этебиз. Биз сизге О даимлик яшав экенни билдиребиз. О Атабыз Аллагь булан болгъан, сонг бизге де гёрсетилген+. 3Сиз де бизге къошулуп къатнашыгъыз деп, гёрген ва эшитген затларыбызны сизге де билдиребиз. Бизин шо къатнашывубуз буса Атабыз ва Ону Уланы Иса Месигь буландыр+. 4Муну да сизге бизин сююнчюбюз толу болсун учун язабыз+.

Нюрде яшап къалыгъыз

5Исадан эшитген ва сизге билдиреген хабар муна будур: Аллагь нюрдюр, Онда гьеч бир къарангылыкъ ёкъдур+. 6Эгер биз Аллагь булан къатнашабыз деп айтып, оьзюбюз къарангылыкъда юрюй бусакъ, биз ялгъан айтабыз ва гьакъ гертиликге гёре яшамайбыз+. 7Эгер Аллагь нюрде болгъаны йимик, биз де нюрде яшай бусакъ, бир бирибиз булан къатнашывубуз болур ва Исаны – Ону Уланыны – къаны бизин бары да гюнагьларыбыздан тазалар+.

8Эгер биз гюнагьлы тюгюлбюз деп айта бусакъ, оьз оьзюбюзню алдатабыз ва бизде гьакъ гертилик ёкъ+. 9Эгер биз гюнагь ишлерибизге мюкюрлюк этсек, инамлы ва адилли болгъан Аллагь гюнагь ишлерибизден гечер ва гьар бир яманлыкъдан тазалар+. 10Эгер биз гюнагь ишлер этмегенбиз деп айта бусакъ, Аллагьны ялгъанчы этип гёрсетеген болабыз ва юреклерибизде Ону каламына ер болмас+.

2

2^1Балаларым! Буланы сизге сиз гюнагь ишлер этмесин деп язаман. Амма биригиз гюнагь ишлер этсегиз де, Атабызны алдында бизин якълавчубуз бар. О адилли болгъан Иса Месигьдир.+
2О Оьзю бизин гюнагьларыбызны ва бютюн дюньяны гюнагьларын да гечдиреген къурбан+. 3Биз Ону таныйгъаныбызны булай билип болабыз: эгер де Ону буйрукъларын кюте бусакъ, биз Ону таныйбыз+. 4«Мен Ону таныйман», – деп де айтып, Ону буйрукъларын кютмейген гиши – ялгъанчы ва онда гьакъ гертилик ёкъ+. 5Ким Аллагьны каламын кюте буса, Аллагьны сюювю камиллигине етишген. Шолайлыкъда, Аллагь булан бирликде яшайгъаныбызны билмеге болурбуз+. 6«Аллагь булан бирликде яшайман», – деп айтагъан гиши оьзю де Иса яшагъан кюйде яшамагъа герек.

7Сююмлю къардашларым, мен сизге янгы бир буйрукъну тюгюл, башдан берли де сизге берилген эсги буйрукъну гьакъында язаман. О буйрукъ – сиз оьзюню гьакъында эшитген хабар+. 8Бирдагъы якъдан, мен язагъан зат янгы буйрукъ да дюр. Ону гьакълыгъы Исаны ва сизин яшавугъуз булан исбат этилген. Неге тюгюл де, къарангылыкъ тая, гьакъ нюр буса шавла бере+.

9«Нюрде яшайман», – деп де айтып, оьзюню иман къардашын гёрюп ярамайгъан гиши гьали де къарангылыкъда яшайдыр+. 10Иман къардашын сюеген гиши нюрде яшай ва ону яшавунда гюнагь иш этер йимик ёлгъа тюшюреген бир зат да болмай+. 11Амма иман къардашын гёрюп ярамайгъан гиши къарангылыкъда яшай ва къарангылыкъда юрюй. О къайда барагъанын билмей, неге тюгюл къарангылыкъ ону гёзлерин сокъур этген.

12Сизге язаман, балаларым, неге тюгюл де Исаны
яхшылыгъындан сизин гюнагьларыгъыз гечилген+.

13Сизге язаман, аталар, неге тюгюл сиз башдан берли

Болгъанны таныйсыз.

Сизге язаман, жагьиллер, неге тюгюл сиз иблисден уьст
гелгенсиз+.

14Сизге язаман, яшлар, неге тюгюл сиз Атабызны таныйсыз.

Сизге язаман, аталар, неге тюгюл сиз башдан берли

Болгъанны таныйсыз.

Сизге язаман, жагьиллер, неге тюгюл сиз гючлюсюз ва Аллагьны каламы ичигизде яшай. Сиз иблисден уьст гелгенсиз.

15Я бу дюньяны, я бу дюньяда бар затланы сюймегиз. Бу дюньяны ким сюе буса, о Атабызны сюймей+. 16Неге тюгюл де, бу дюньяда бар болгъан гьар зат – къаркъараларыбыз гьасирет, гёзлерибиз гёрмеге гьасирет, бу яшавда инсанлар оьзлер булан оьктем болагъан затлар – булар барысы да Атабыздан тюгюл, бу дюньядан. 17Бу дюнья ва адамлар гьасирет болгъан затлар гете, амма Аллагь сюйгенни этеген буса даим яшажакъ+.

Исаны ахыр замандагъы душманлары

18Балаларым, ахыр заман ювукълашгъан. Сиз де эшитгенигиз йимик, Месигьни душманы гележек ва гьали хыйлы олай душманлар арагъа чыгъып да тура. Ахыр заман ювукълашгъанны биз шондан да билебиз+. 19Месигьни шо душманлары бизин арабыздан чыкъгъанлар, амма олар бизден тюгюллер. Эгер олар бизден болгъан эди буса, бизин булан къалар эдилер. Амма олар арабыздан чыгъып гетген, шо да оланы бири де бизден тюгюл экенни исбат эте+.

20Аллагь сизге Оьзюню Ругьуну белгисин салгъан, шолайлыкъда сиз гьакъ гертиликни билесиз+. 21Сиз гьакъ гертиликни билмей деп язмайман мен, сиз ону билегенигиз саялы ва гьакъ гертилик ялгъанны яратмайгъаны саялы язаман.

22Ялгъанчы кимдир? Иса Месигь экенин инкар этеген гиши – ялгъанчы. Шолай адам – Месигьни душманы. О Атабызны ва Ону Уланын инкар эте+. 23Уланын инкар этегенни Атасы да ёкъ. Уланын къабул этегенни Атасы да бар+.

24Башдан берли эшитген затлагъа амин болугъуз. Шолай этсегиз, Уланы ва Атасы булан бирликде яшарсыз+. 25Иса бизге ваъда этгени даимлик яшавдур.

26Мен буланы сизге сизин алдатмагъа сюегенлер барны билдирмек учун язаман+. 27Амма Аллагь сизге Оьзюню Ругьуну белгисин салгъан. Аллагьны Ругьу сизин булан болур ва сизге гьеч биревню де уьйретивлери тарыкълы болмас. О сизин гьар затгъа уьйрете. Ону уьйретивю гьакъ, ялгъан тюгюл. Шо саялы О сизин уьйретеген кюйде этип, Аллагь булан бирликде яшап къалыгъыз+.

Аллагьны авлетлери

28Балаларым, Иса булан бирликде яшап къалыгъыз. Иса къайтып гелгенде, биз Ону алдында инамлы кюйде токътажакъбыз, Ондан уялагъан гьалда болмажакъбыз+. 29Эгер де сиз Аллагь адилли экенин биле болгъан сонг, адилли кюйде иш гёреген гьар ким де Ону авлети экенин де билесиз+.

3

3^1Бир къарагъыз чы, бизге «Аллагьны авлетлери» деп айтылмагъа ихтияр берип, Атабыз бизин нечик кёп сюегенин гёрсетди! Гертилей де, биз Аллагьны авлетлерибиз! Бу дюньяны адамлары Ону танымайгъаны саялы, бизин де танымай+. 2Сююмлю къардашларым! Биз гьали Аллагьны авлетлерибиз, амма гележекде дагъы да ким болажагъыбыз гьали де белгили тюгюл. Иса янгыдан гёрюнген заманда буса, Огъар ошажагъыбызны билебиз. Неге тюгюл де, Ону бар болгъан кююнде гёрежекбиз!+
3Ким Исагъа бакъгъан якъдагъы шо умутну уьзмесе, Ону йимик шолай тазаланып яшап къалажакъ+.

4Гюнагь иш этеген гьар ким Аллагьны Къанунун буза. Гюнагь этмек Къанунну бузмакъдыр. 5Иса инсанланы гюнагьларын оьзюню уьстюне алмакъ учун гелгенни ва Ону Оьзюню буса гюнагьы ёгъун сиз билесиз+. 6Иса булан бирликде яшайгъан гюнагь ишлер этмей. Гюнагь ишлер этивюн узатып турагъан буса Ону не гёрмеген, не танымагъан+.

7Балаларым! Сизин бирев де адашдырып къоймасын. Иса муъмин болгъаны йимик, муъмин кюйде иш гёреген де – муъмин гиши+. 8Гюнагь ишлер этивюн узатып турагъан гиши иблисникидир. Иблис башдан берли де гюнагь ишлер эте гелген. Аллагьны Уланы иблисни ишлерин ёкъ этмек учун гелген+. 9Аллагьны авлети болгъан гиши гюнагь иш этивюн узатып турмай. Неге тюгюл де, Аллагь Оьзюню барлыгъы булан ону юрегинде яшай. Аллагьны авлети болгъаны саялы, о гюнагь иш этивюн узатып турмай+. 10Адилли кюйде иш гёрмейген гиши яда иман къардашын сюймейген гиши Аллагьныки тюгюл. Аллагьны авлетлерин иблисникинден муна шондан таба айырмагъа бола+.

Бир биригизни сююгюз

11Башдан берли биз эшитген буйрукъ – бир бирибизни сюймек+. 12Иблисни айтгъанын этип, инисин оьлтюрген Къабилге ошамагъа герек тюгюлбюз. Къабил инисин не учун оьлтюрген? О амаллары яман экенге, инисини амаллары буса адилли болгъаны саялы ону оьлтюрген+. 13Къардашларым, эгер бу дюньяныки болгъанлар сизин гёрюп ярамай буса, огъар тамаша болмагъыз+. 14Оьлюмден яшавгъа гёчгенибизни билебиз, неге тюгюл иман къардашларыбызны сюебиз. Къардашын сюймейген оьлюмде къалыр+. 15Къардашын гёрюп ярамайгъан адам оьлтюрювчюдюр. Гьеч бир оьлтюрювчюню даимлик яшаву болмайгъанны сиз билесиз+.

16Иса Месигь бизин учун жанын бергенликден таба биз сююв деген не зат экенни англагъанбыз. Биз де иман къардашларыбыз учун жаныбызны бермеге гьазир болмагъа герекбиз+. 17Эгер дюньяда мадарлы яшайгъан бирев, иман къардашыны тарчыкълыкъда экенин гёрюп, огъар рагьму этмей буса, Аллагьны сюювю онда нечик яшасын+? 18Балаларым! Сёзюбюз булан ва тилибиз булан тюгюл, гьакъ герти кюйде амалларыбыз булан сюейик+.

19-20Шолайлыкъда, биз гьакъ гертиликники экенибизни билербиз. Юреклерибиз бизин айыплай буса, Аллагьны алдында парахатлыкъны алмагъа боларбыз. Неге тюгюл де, Аллагь юреклерибизден уллу ва О бары да затны биле. 21Балаларым! Эгер юреклеригиз сизин айыпламай буса, Аллагьны янына тартынмай ювукълашмагъа боласыз+. 22Не зат тилесек де, Аллагьдан аларбыз, неге тюгюл биз Ону буйрукъларын кютебиз ва О сюеген ишлени этебиз+. 23Аллагьны буйругъу будур: Уланына – Иса Месигьге – иман салмакъ ва Иса бизге буюргъаны йимик, бир бирибизни сюймек+. 24Аллагьны буйрукъларын кютеген Аллагь булан бирликде яшай, Аллагь да ону булан бирликде яшай. Аллагь бизин булан бирликде яшайгъанын билебиз, неге тюгюл О бизге Оьзюню Ругьун берген+.

4

Гьакъ гертиликни Ругьу ва ялгъанны ругьу

4^1Сююмлю къардашларым! Гьар ругьгъа инанып къалмагъыз. Аллагьдан экенин яда тюгюлюн англамакъ учун, ругьланы сынап къарагъыз. Дюньяны гьар еринде гьали бир кёп ялгъан пайхаммарлар яйылгъан+. 2Сиз Аллагьны Ругьун булай билмеге болурсуз: Иса Месигь бу дюньягъа инсан къаркъарада гелгенине мюкюрлюк этеген гьар ругь Аллагьдандыр+. 3Шогъар мюкюрлюк этмейген гьеч бир ругь Аллагьдан тюгюл. Шо Месигьни душманыны ругьу. О ругь гележегин сиз эшитгенсиз ва о гелип гьали дюньяда+.

4Балаларым! Сиз Аллагьныкисиз ва ялгъан пайхаммарлардан уьстюн гелгенсиз. Неге тюгюл де, ичигиздеги Аллагьны Ругьу бу дюньядагъындан гючлю. 5Ялгъан пайхаммарлар бу дюньяныки. Шогъар гёре олар сёйлейген сёзлер де бу дюньядан, бу дюньядагъылар да олагъа къулакъ аса+. 6Биз буса Аллагьныкибиз ва Ону таныйгъан бизге къулакъ асар. Аллагьныки тюгюллер бизге тынгламас. Гьакъ гертиликни Ругьун ялгъанны ругьундан биз муна шолайлыкъда айырмагъа болабыз+.

Аллагьны сюювю

7Сююмлю къардашларым! Бир бирибизни сюейик. Неге тюгюл де, сююв Аллагьдан. Сюювю булангъы гьар ким – Аллагьны авлети ва Ону таный+. 8Сюювю ёкъ гиши Аллагьны танымагъан. Неге тюгюл де, Аллагь Оьзю – сююв. 9Биз Оьзюнден таба даимлик яшав алсын учун, Аллагь биргине бир Уланын дюньягъа йиберген. Шоллукъда, Аллагьны сюювю бизге белгили болгъан+. 10Сююв биз Аллагьны сюегенлигибизде тюгюл, гюнагьларыбызны гечдирмек учун, къурбан этип Уланын йибермек булан Оьзю бизин сюегенин гёрсетгенликде+. 11Сююмлю къардашларым! Аллагь бизин шолай бек сюйген сонг, биз де бир бирибизни сюйме герекбиз. 12Аллагьны бирев де бир заманда да гёрмеген. Эгер биз бир бирибизни сюе бусакъ, Аллагь бизин булан бирликде яшар ва Ону сюювю юрегибизде камил болур+.

13Биз Аллагь булан бирликде яшайгъаныбызны ва Аллагь бизин булан бирликде яшайгъанны билебиз, неге тюгюл Аллагь бизге Оьзюню Ругьун берди+. 14Дюньяны Къутгъарывчусу этип Атабыз Уланын йибергенни биз гёрдюк ва шогъар шагьатлыкъ этебиз+. 15Иса Аллагьны Уланы экенине ким мюкюрлюк этсе, о Аллагь булан бирликде яшар, Аллагь да ону булан бирликде яшар+. 16Шо саялы биз Аллагьны бизге бакъгъан якъдагъы сюювюн билдик ва шогъар бир де шеклик этмейбиз.

Аллагь сюювдюр. Сююв булан бирликде яшайгъан Аллагь булан бирликде яшай, Аллагь да ону булан бирликде яшай. 17Къыяматгюн биз тартынмайгъан болсун учун, сююв юреклерибизде камиллешген даражасына етишген. Неге тюгюл де, Иса нечик болгъан буса, биз де бу дюньяда шолайбыз+. 18Сюювде къоркъув ёкъ. Камил болгъан сююв къоркъувну къувалай. Къоркъув жаза булан байлавлу. Къоркъагъан гишини юрегиндеги сююв камиллешген даражасына етишмей.

19Биз Аллагьны ва бир бирибизни сюебиз, неге тюгюл О бизин башлап сюйген. 20Ким: «Мен Аллагьны сюемен», – деп де айтып, иман къардашын гёрюп ярамай буса, о ялгъанчыдыр. Гёрюнюп турагъан иман къардашын сюймейген Оьзюн гёрюп болмайгъан Аллагьны нечик сююп бола+? 21«Аллагьны сюеген гиши иман къардашын да сюймеге герек» деген буйрукъну биз Ондан алгъанбыз+.

5

Аллагьны Уланына иман салыв

5^1Иса Месигь экенине иман салагъан гьар ким Аллагьны авлетидир. Атабызны сюеген адам Ону Авлетин де сюе+. 2Аллагьны авлетлерин сюегенибизни биз булай билип болабыз: эгер де Аллагьны да сююп, Ону буйрукъларын кюте бусакъ, биз оланы сюебиз+. 3Аллагьны сюймек демек Аллагьны буйрукъларын кютмек демекдир. Ону буйрукъларын кютмеге къыйын тюгюл+. 4Неге тюгюл де, Аллагьны авлети болгъан гьар ким дюньядан уьст геле. О оьзю иманы булан бу дюньядан уьст гелип тура+. 5Бу дюньядан уьст гелмеге ким болур? Янгыз Иса Аллагьны Уланы экенине иман салагъан+.

6О сув ва къан булан[*] гелген Иса Месигь. О янгыз сув булан тюгюл, сув ва къан булан гелди. Шону гьакъында шагьатлыкъ этеген Аллагьны Ругьудур. Неге тюгюл де, Аллагьны Ругьу гьакъ гертидир+. 7Шону гьакъында шагьатлыкъ этеген уьч зат бар: 8Аллагьны Ругьу, сув ва къан. Олар уьчюсю де бир гёнгюлден бир затгъа шагьатлыкъ эте[*]. 9Биз инсанланы шагьатлыгъын къабул этебиз, амма Аллагьны шагьатлыгъы ондан да артыкъ. Неге тюгюл де, о Аллагьны шагьатлыгъы. Аллагь Оьзю Уланыны гьакъында шагьатлыкъ этди+. 10Аллагьны Уланына иман салагъанны оьзюню юрегинде шо шагьатлыкъ бар. Аллагьгъа инанмайгъан гиши буса Ону ялгъанчы этип гёрсетеген бола, неге тюгюл о Аллагь Оьзюню Уланыны гьакъында этген шагьатлыкъгъа инанмайгъан гиши+. 11Аллагьны шагьатлыгъы О бизге даимлик яшав бергенликде. Шо яшав Ону Уланында+. 12Оьзю Аллагьны Уланы булан бирликде яшайгъанны шо яшаву да бар. Оьзю Аллагьны Уланы булан бирликде яшамайгъанны шо яшаву ёкъ.

Ахыр сёзлер

13Мен буланы сизге, Аллагьны Уланына иман салагъанлагъа, даимлик яшавугъуз барын билсин деп язаман+. 14Биз Аллагьны алдына тартынмайлы гелип болагъаныбызны себеби шудур: биз Ондан Оьзю рази къалагъан не затны тилесек де, О шону къабул этер. Биз Аллагьгъа инанабыз. Оьзю сюеген гьар не затгъа къыйышывлу болуп биз не зат тилесек де, О бизин эшитегенге инанабыз+. 15Гьар не тилесек де, Оьзю бизин эшитегенни билегенибизге гёре, тилеген затыбызны О бережегин де билебиз.

16Эгер бирев иман къардашыны оьлюмге гелтирмейген гюнагь иш этегенин гёрсе, ону учун дуа этме герек. Аллагь да огъар яшав бережек. Мен муну оьлюмге гелтирмейген гюнагь иш этегенлени гьакъында айтаман. Оьлюмге гелтиреген гюнагь иш де бар. Мен оьлюмге гелтиреген гюнагь иши саялы дуа этсин деп айтмайман+. 17Гьар къайсы яман иш де – гюнагь. Амма оьлюмге гелтирмейген гюнагьлар да бар.

18Аллагьны авлети гюнагь иш этивюн узатмайгъанны биз билебиз. Аллагьны Авлети болгъан Иса ону сакълай ва иблис огъар зарал этип болмай+. 19Биз Аллагьныки экенибизни ва бютюн дюнья иблисни къолунда экенин билебиз+. 20Уланы гелип гьакъ герти Аллагьны танысын учун, бизге англамагъа гюч бергенни де билебиз. Биз гьакъ герти Аллагь булан бирликде яшайбыз, неге тюгюл Ону Уланы Иса Месигь булан да бирликде яшайбыз. О гьакъ герти Аллагь ва даимлик яшав!+

21Балаларым! Оьзюгюзню ялгъан аллагьлагъа къуллукъ этивден ари сакълагъыз!+

* 5:6 „О сув ва къан булан гелген“ демек – О сувгъа чомдуруп, Оьзюн Аллагьгъа тапшуртгъан ва хачгъа илинип къан тёкген демек.

* 5:7-8 Бир бир грекче къолъязывларда бу аятлар «Кёклерде шону гьакъында шагьатлыкъ этеген уьч зат бар: Ата, Калам ва Аллагьны Ругьу. Олар уьчюсю де бир гёнгюлден шагьатлыкъ эте. Дюньяда да шону гьакъында шагьатлыкъ этеген уьч зат бар: Аллагьны Ругьу, сув ва къан. Олар уьчюсю де бир гёнгюлден бир затгъа шагьатлыкъ эте» деп язылып ёлугъа.

+ 1:1 Лкъ 24:39, Югь 1:14, Югь 20:27, 2 Пет 1:16

+ 1:2 Югь 1:4, Югь 5:26, Югь 11:25, 1 Югь 5:11, Югь 15:27, Югь 1:1, Югь 1:18

+ 1:3 Югь 17:21, 1 Кор 1:9
+ 1:4 Югь 15:11
+ 1:5 Югь 1:4, Югь 8:12, Якъ 1:17
+ 1:6 Югь 12:35, 2 Кор 6:16
+ 1:7 Эф 1:7, Ягь 9:14
+ 1:8 3 Пач 8:46, Айт 20:9, Якъ 3:2, Рум 3:23
+ 1:9 Заб 31:5, Заб 50:4, Айт 28:13
+ 1:10 1 Югь 5:10, Югь 5:38, Югь 8:37
+ 2:1 Югь 14:26, Рум 8:34, Ягь 7:25

+ 2:2 Югь 1:29, Югь 11:52, 1 Югь 4:10, Рум 3:25-26

+ 2:3 Югь 14:15, Югь 15:10, 1 Югь 5:3
+ 2:4 Тит 1:16
+ 2:5 1 Югь 4:12
+ 2:7 Югь 13:34, Лев 19:18, 2 Югь 1:5

+ 2:8 Югь 13:34, Югь 1:9, Югь 8:12, Рум 13:12, Эф 5:8, 1 Сал 5:5

+ 2:9 1 Югь 4:20
+ 2:10 Югь 11:10
+ 2:12 Элч 10:43, Элч 13:38
+ 2:13 Эф 6:11, Югь 14:7
+ 2:15 Якъ 4:4
+ 2:17 1 Кор 7:31

+ 2:18 Мат 24:5, 1 Югь 4:3, 2 Югь 1:7, 1 Тим 4:1, 2 Тим 3:1

+ 2:19 Такр 13:13, Элч 20:30, 1 Кор 11:19
+ 2:20 Югь 14:26, Югь 16:13, 1 Кор 2:10
+ 2:22 1 Югь 4:3
+ 2:23 Мат 10:33
+ 2:24 1 Югь 3:11
+ 2:26 Мк 13:5, 1 Югь 3:7, Кол 2:8, 2 Сал 2:3
+ 2:27 Ягь 8:11
+ 2:28 1 Югь 3:2, 1 Сал 2:19
+ 2:29 Мат 6:1, 3 Югь 1:11

+ 3:1 Югь 3:16, Рум 5:8, Эф 2:4, Мат 5:9, Югь 1:12, 1 Югь 5:1, Рум 8:14, Югь 16:3, Югь 17:25

+ 3:2 Рум 8:15-16, Гал 3:26, Эф 1:5, Рум 8:29, 2 Кор 3:18, Фил 3:21, Аюб 19:26, Заб 16:15, 1 Кор 13:12, Вагь 22:4

+ 3:3 2 Кор 7:1

+ 3:5 Югь 1:29, Ягь 9:26, 1 Пет 2:22, 2 Кор 5:21, Ягь 4:15

+ 3:6 3 Югь 1:11
+ 3:7 Мк 13:5, 1 Югь 2:26, Кол 2:8, 2 Сал 2:3
+ 3:8 Югь 8:44, Ягь 2:14
+ 3:9 Заб 118:3, 1 Югь 5:18
+ 3:10 1 Югь 4:8, 1 Югь 4:20

+ 3:11 Лев 19:18, Югь 13:34, 1 Югь 1:5, 1 Югь 2:24, 2 Югь 1:5

+ 3:12 Югь 8:44, Яр 4:3-8, Ягьуда 1:11, Ягь 11:4

+ 3:13 Мк 13:13, Югь 7:7, Югь 15:18
+ 3:14 Югь 5:24
+ 3:15 Мат 5:22, Вагь 21:8
+ 3:16 Югь 10:11, Югь 15:13
+ 3:17 Такр 15:7, Айт 21:13, Якъ 2:15-16
+ 3:18 Якъ 1:22, Рум 2:13
+ 3:21 1 Югь 2:28
+ 3:22 Мат 7:7-8, Югь 14:13-14
+ 3:23 Югь 6:29

+ 3:24 Югь 6:56, Югь 15:4-5, Рум 8:9, Рум 8:16

+ 4:1 1 Кор 14:29, 1 Сал 5:20-21, Вагь 2:2, Такр 13:1-3, Мат 7:15, Мк 13:22, 2 Пет 2:1

+ 4:2 Югь 1:14, 1 Тим 3:16, Ягь 2:14, 1 Кор 12:3

+ 4:3 1 Югь 2:18, 1 Югь 2:22, 2 Югь 1:7
+ 4:5 Югь 3:31, Югь 8:23, Югь 15:19
+ 4:6 Югь 18:37, Югь 14:17, 1 Тим 4:1
+ 4:7 1 Кор 13, 1 Югь 3:10-11
+ 4:9 Югь 3:16

+ 4:10 Югь 1:29, 1 Югь 4:10, Югь 3:16, Рум 5:8

+ 4:12 Чыгъ 33:20, Югь 1:18, 1 Тим 6:16, 1 Югь 2:5

+ 4:13 1 Югь 3:24
+ 4:14 Югь 3:17
+ 4:15 Мат 14:33, 1 Югь 5:5
+ 4:17 1 Югь 2:28, 1 Югь 3:21
+ 4:20 1 Югь 2:9, 1 Югь 3:10

+ 4:21 Лев 19:18, Мат 19:19, Мат 22:39, Мк 12:31

+ 5:1 Югь 1:12
+ 5:2 1 Югь 2:5, 1 Югь 3:24, 1 Югь 4:13
+ 5:3 Югь 14:15, 2 Югь 1:6, Мат 11:30
+ 5:4 Югь 16:33, Эф 6:16
+ 5:5 Мат 14:33, 1 Югь 4:15
+ 5:6 Югь 14:17, Югь 15:26
+ 5:9 Югь 5:36
+ 5:10 1 Югь 1:10, Мат 3:17

+ 5:11 Югь 1:4, Югь 5:26, Югь 11:25, 1 Югь 1:2

+ 5:13 Югь 20:31

+ 5:14 Мат 7:7-8, Югь 14:13-14, 1 Югь 3:22

+ 5:16 Мат 12:31-32, Мк 3:29, Ягь 6:4-6, Ягь 10:26

+ 5:18 Заб 118:3, 1 Югь 3:9
+ 5:19 Лкъ 4:6, Гал 1:4
+ 5:20 Югь 1:1, Югь 20:28
+ 5:21 1 Кор 10:7, 1 Кор 10:14

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=KUM

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

1. А

2. Б

3. Г

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. П

13. С

14. Т

15. Ф

16. Х

17. Э

18. Ю

19. Я

СЁЗЛЮК

Аллагьны Къозусу – Иса Месигьге «Аллагьны Къозусу» деп де айтыла, неге тюгюл де Аллагь Ону гьар инсанны гюнагьлары саялы къурбан этген.

Ашлыкъ Тюшюмню байрамы – ашлыкъ тюшюм къайтарылып битген сонг оьтгерилеген байрам. Ягьудилер бу байрамны Азатлыкъ (Пасха) байрамындан сонг эллинчи гюн оьтгере болгъан.

Бабил – Иса Месигь бу дюньягъа гелгинче алдын заманларда Бабил пачалыгъы исрайыл халкъыны рагьмусуз душманы болгъан. Янгы Разилешивде «Бабил» деген сёз тапшурмалы къайдада Иблисни гьакимлик этивюн белгилей.

Баш дин къуллукъчулар – жамият масъалаланы чечивде ягьудилени инг де таъсири артыкъ болагъан дин къуллукъчулары. Кёбюсю баш дин къуллукъчулар оьр мажлисге гире болгъан. Исаны заманында олар бары да дегенлей бир нече белгили уьягьлюлерден чыкъгъан болгъан.

Гьарун – Мусаны агъасы. Дин къуллукъчуланы борчларын юрютмеге ва исрайыл халкъы учун Аллагьгъа къурбан этмеге янгыз Гьарунну ва ону наслусундагъыланы ихтияры болгъан.

Гьирод – арт-артындан гьакимлик этген дёрт пачаны аты. 1) Уллу Гьирод – бютюн Паластинге гьакимлик этген ягьуди пача. О гьакимлик этеген заманда Иса Месигь тувгъан. 2) Гьирод Антипа – Уллу Гьиродну уланы, Галилеяны пачасы. 3) Гьирод Агърипа I – Уллу Гьиродну уланыны уланы. О Паластинге гьакимлик этген, Исагъа иман салгъанланы вагьши кюйде гьызарлап юрюген.

Гьомора – Оьлю денгизни ювугъундагъы тюзлюкде ерлешген эки шагьарны атлары Содом ва Гьомора болгъан. Аллагь, Содом ва Гьомора шагьарларда яшайгъан адамланы гюнагьлары саялы ялын ва кюкюрт явдуруп, бу эки де шагьарны дагъытгъан.

Давут – Ягьуданы тухумундан чыкъгъан Исрайылны инг белгили пачасы. Ягьуди пайхаммарлар дюньягъа гьакъ кюйде гьакимлик этежек Месигь Давутну наслусундан болажакъ деп алданокъ билдире болгъан.

Давутну Наслусу – Исрайылны пачасы болмагъа тарыкълы болгъан Месигьни гелмеклигин къаравуллап тургъан ягьудилер Огъар шолай деп де айта болгъанлар.

Дин къуллукъчу – ягьудилерде Ерусалимдеги ибадатханада этилеген къурбанны Къанунгъа къыйышывлу кюйде юрютеген адам болгъан.

Дин къуллукъчуланы башчысы – ягьудилени аслу дин къуллукъчусу. Къанунну талапларына гёре, бир-бир дин адатланы янгыз о кютюп бола болгъан. Мисал учун, ибадатхананы Инг Сыйлы Ерине гирмеге янгыз ону ихтияры болгъан. О оьр мажлисге башчылыкъ эте болгъан.

Забур – ягьудиче «йырлар». Шу ортакъ атны тюбюнде Сыйлы Язывланы айрыча бир китабы болгъан ягьудилени 150 дин йыры жыйылгъан. Оларда Аллагь инсанланы оьлюмден къутгъаргъаны саялы, Огъар шюкюрлюк этиле, бирлеринде Аллагьны зорлугъу ва сюювю суратлана яда ялбарывлар бериле.

Ибадатхана – Ерусалимде ерлешген ва бютюн дюньядагъы ягьудилени дин марказы болгъан. Ягьудилер оьзлени къурбанларын янгыз шонда этгенлер. Ибадатхана башлап янгы девюрден алда 10-нчу асруда Сулайман пачаны заманында къурулгъан. Янгы девюрден алда 6-нчы асруда бабиллилер ону дагъытгъан. Сонг ибадатхана янгы девюрден алда 5-нчи асруда ягьудилер есир болуп тургъан Бабилден къайтгъандан сонг янгыртылгъан. Янгы девюрню 1-нчи асрусунда Гьирод пача ону башгъача этип къургъан. 70-нчи йылда Ерусалимдеги башгётеривню тозагъан заманда Рум асгерлер ибадатхананы дагъытгъанлар ва шо замандан берли ибадатхана дагъы янгыртылмагъан.

Ибрагьим – Аллагьу-Таала оьзю булан разилешив бегетген пайхаммар. Исрайыл халкъы ондан баш ала. Ибрагьим Аллагьгъа тынглавлу ва амин болгъан, Огъар толу кюйде инангъан.

Илияс – Эсги Разилешивдеги инг сыйлы пайхаммарланы бириси. Исрайыл пачалыгъына гьакимлик этеген Агъав ва ону къатыны ялгъан аллагьлагъа сужда къылагъаны саялы, Илияс олагъа Аллагьны каламын айтып тургъан. Ягьудилер Месигьни бу дюньягъа гелмеклигин Илияс гьазирлемеге герек деп инангъанлар.

Инсанны Уланы – Иса Оьзюне шолай деп айтгъан. Бир якъдан, ягьудилени бир-бир Сыйлы Китапларында Месигьге шолай ат берилген. Шо атны къолламакъ булан Иса Оьзю Месигь ва Пача экенин гёрсетмеге сюйген. Бирдагъы якъдан, ягьудилени тилинде шо сёз тагъым янгыз «инсан» деген маънаны бере. Иса ону шо маънасында къоллагъан буса, шону булан О Оьзю бары да ягъындан, айрокъда башына тюшген азаплар ва оьлюм булан, оьзге инсанлардай болуп къалгъанын айтмагъа сюйген.

Исагъа иман салгъанланы жыйыны – бу сёз тагъым эки маънада къоллана: 1) Иса Месигьге иман салгъанланы чакъда-чакъда бирче бир ерге жыйылагъанлары. 2) Исагъа иман салгъанланы ер юзюнде яшайгъан барысы да.

Исгьакъ – Ибрагьимни ва Сараны уланы, исрайыл халкъыны ата-бабасы, Якъубну атасы.

Къанун – ягьуди динни аслу талапларыны жыйымы. Бугъар Таврат деп де айтыла. Къанунну юрютмек бары да ягьудилер учун борч. Къанун Иса тувгъунча хыйлы асрулар алда ягьудилер учун Аллагьдан Муса пайхаммаргъа берилген. Къанунда инсанны яшавуну аслу къайдалары ва ону турушунда гери урулагъан затлар, ондан къайры да кёп санавдагъы адатлар, ашны, ят уьлкелилер булангъы аралыкъланы ва оьзгелерини гьакъында язылгъан.

Къурбанлыкъны салагъан ер – гьайванланы къурбан этмек учун, ташдан, балчыкъдан яда темирден этилген гётеринки ер. Къурбанлыкъ шонда салынып, Аллагь учун яллатыла болгъан. Исаны заманында ягьудилени къурбанлыкъ салагъан ери ибадатханада ерлешдирилген. Къурбан этмеге янгыз дин къуллукъчуланы ихтияры болгъан.

Левийлер – дин къуллукъчулар болмаса да, ибадатханада кюйлер согъуп, Аллагьгъа макътав этмеге, къурбан этмек учун гьайванлар онгармагъа кёмек этеген ва шолай оьзге ишлени юрютеген адамлар. Ондан къайры да, олар Къанунну уьйрене болгъан ва халкъны арасында муаллимлер йимик иш гёре болгъанлар. Шоланы ягьуди халкъны он эки тухумундан бири болгъан Левийни наслусуну этмеге ихтияры болгъан. «Левийлер» деген ат да шо тухумну башчысыны атындан амалгъа гелген.

Манна – Мусаны башчылыгъы булан дангылда айланагъан исрайыллылагъа Аллагь йиберген азыкъ, рызкъы.

Маясыз экмекни байрамы – Пасхадан сонг шо гьазиринде етти гюнню ичинде белгиленген байрам. Шо байрамны вакътисинде экмеклени янгыз маясызын ашамагъа ихтияр бериле болгъан.

Мелгьиседек – Салим деген ерни пачасы, дин къуллукъчу. Ибрагьим пайхаммар давда оьзюне тюшген затлардан он пайындан бир пайын огъар берген. Шондан сонг Мелгьиседек Ибрагьимге Аллагьны рагьмусун тилеп дуа этген.

Месигь – грекче «Христос». Исагъа айтылагъан атлардан бириси. Бу сёзню маънасы «танглангъан» демекдир. Бу дюньягъа къутгъарылыв гелтирмек учун, Аллагь Иса Месигьни танглагъан.

Муса – пайхаммар, Исрайылны инг белгили дин ва сиясат ёлбашчысы. О оьзюню халкъын Мисридеги есирликден чыгъаргъан. Муса Аллагь оьзюне берген Къанунну халкъгъа етишдирген.

Нугь – пайхаммар. Аллагьу-Таала бу дюньяны сув алдырып дагъытгъанча, Ону буйругъу булан Нугь уллу геме къургъан, уьягьлюсю булан ону ичине гирип, оьлюмден къутгъарылгъан.

Оьр мажлис – ягьудилени башын тутгъан къурум. Ону дуван этмеге ихтияры да болгъан. Онда 70 адам болгъан. Исаны заманында, ягьудилер Рум империяны гьакимлигини тюбюнде турагъанда, Оьр мажлисни инг аслу гьукмулары янгыз оланы топурагъындагъы Рум гьакимлери тасдыкъ этгенден сонг гючге гирген.

Пайхаммарлар – Аллагьны каламын эшитип, шону инсанлагъа билдирегенлер. Исаны заманына ерли ягьудилени кёп пайхаммарлары болгъан. Пайхаммарлар ягьудилени инг башлап Аллагьны аслу буйрукъларын кютмеге, бир-бирине зарал этмей турмагъа ва таза юрекли болмагъа уьйретген. Ягьудилени арасында пайхаммарланы китапларыны бек абуру болгъан.

Пасха – ягьудилени аслу байрамы. Шо байрамда олар оьзлени ата-бабалары Мисриде къул болуп тургъанлыкъдан къутгъарылгъанын эсге ала болгъанлар. Пасха байрам гьар йыл апрель айда оьтгериле болгъан. Байрам аш учун Пасханы гюнюнде къозу союлмагъа тарыкълы болгъан.

Саддукейлер – Къанунгъа айрокъда бек къуллукъ этеген билимли ягьудилер. Саддукейлер Къанунда язылгъандан къайры башгъа затны къабул этмегенлер. Масала, олар оьлюлер къыяматгюн тирилегенликге инанмагъанлар, неге тюгюл Къанунда шо гьакъда айтылмагъан.

Сара – Ибрагьим пайхаммарны къатыны, Исакъны анасы.

Синагог – Сыйлы Язывланы охумакъ учун ва дуалар этмек учун ягьудилер жыйылагъан бина. Синагогларда шолай жыйынлар гьар сонгугюн оьтгериле болгъан. Синагогларда Сыйлы Язывланы охумагъа ва оларда язылгъан затланы англатмагъа гьар ягьудини ихтияры болгъан. Ягьудилер яшайгъан гьар шагьарда шолай синагоглар болгъан. Шолар, адатлы гьалда, оланы яшавуну марказлары болгъан, синагогну башчысы буса инг абурлу адамлардан бириси болгъан.

Содом – къара: Гьомора.

Сонгугюн – ягьудилерде сыйлы саналагъан гюн. Мусаны Къанунуна гёре, шо гюн Аллагьгъа ибадат этмекден оьзге ишни кютмек гери урула болгъан. Янгы гюн ягьудилерде гюн артылгъан сонг башлана болгъан. Шо саялы, жумагюн гюн артылып сонгугюн гюн артылгъанча, ишлемек гери урула болгъан.

Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув – Исагъа иман салгъан сонг бир керен кютюлеген адат. Бу адат кютюлегенде, бир адам башгъасын, гёнгюллю кюйде бир аз замангъа сувгъа чомуп, ону Аллагьгъа тапшура. Бу адат Аллагьгъа тапшурулгъан адам бары да гюнагьлардан тазалангъанын ва о янгы яшав башлагъанын белгилей.

Сулайман – Давутну уланы, Исрайылны Давутдан сонггъу пачасы. Сулайман гьакимлик этеген заманда Исрайыл пачалыгъы яхшы оьсюп гетген. Сулайман Ерусалимде инг биринчи ибадатхананы къурдургъан.

Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр – ибадатханасы къурулгъанча, исрайыллылар Аллагьгъа сыйлы чатырда сужда къылгъанлар ва къурбанларын этгенлер.

Сююнч Хабар – грекче «Инжил». Аллагьу-Тааланы исрайыллылагъа этген ваъдаларын кютюв. Шо ваъдалар Иса Месигьден таба яшавгъа чыкъгъан, Ондан таба бары да инсанлагъа къутгъарылывгъа багъып ёл ачылгъан – муна гьар инсангъа Аллагьдан гелген Сююнч Хабар.

Тамазалар – Исаны заманында ягьудилени арасындагъы абурлу адамлар. Олагъа бир-бир дин адатланы юрютмек ва жамият борчлар тапшурула болгъан. Адатлы кюйде, гьар синагогда бир нече тамаза бола болгъан.

Фарисейлер – ягьудилени арасында тувулунгъан дин ва сиясат бёлюк. Исаны заманында оланы уллу таъсири болгъан. Фарисейлер адамланы янгыз Къанунну тюгюл, ондан сонг чыкъгъан дин адатланы ва мердешлени де къатты кюйде юрютмеге борчлу эте болгъанлар.

Хач – бир-бирине бегетилген эки агъач багъана. Хачны бир багъанасы ерге, экинчиси буса огъар гёнделен къагъыла. Буланы къошуму «Т» гьарпгъа ошай. Этген гюнагьлы ишлери, жинаятчылыкълары саялы бир-бир адамланы румлулар хачгъа иле болгъанлар. Адамланы жазаламакъ учун, оланы мыхлап, хачгъа илгенлер ва шо адамлар оьлгюнче илинген кююнде тургъанлар.

Элчи – грекче «апостолос». Аллагь сайлап йиберген адам. Огъар ихтиярланы Иса Месигь берген. Исаны башлапгъы он эки якъчысы биринчи элчилер болуп токътагъанлар.

Юнус – уьч гюн балыкъны ичинде тургъан пайхаммар.

Якъуб – Исакъны уланы, огъар дагъы да Исрайыл деп де айтыла.

Ясакъчылар – Рум пачасы учун хазнагъа акъча жыягъан къуллукъчулар. Жыйгъан акъчасындан олар оьзлеге де азны къоймай болгъанлар, шо саялы ягьудилер оланы бек сюймей болгъанлар.

Ят халкълар – Исаны заманында ягьудилерден къайры къалгъан бары да халкълар ялгъан аллагьлагъа къуллукъ эте болгъанлар, олар ят халкълар деп гьисаплана болгъанлар.

Table of Contents

- Янгы Разилешив: 1 Югьан

- Баш Сёз

- 1 Югьан

- Баш Сёз
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

- Сёзлюк (Янгы Разилешив)

- Аллагьны Къозусу
- Ашлыкъ Тюшюмню байрамы
- Бабил
- Баш дин къуллукъчулар
- Гьарун
- Гьирод
- Гьомора
- Давут
- Давутну Наслусу
- Дин къуллукъчу
- Дин къуллукъчуланы башчысы
- Забур
- Ибадатхана
- Ибрагьим
- Илияс
- Инсанны Уланы
- Исагъа иман салгъанланы жыйыны
- Исгьакъ
- Къанун
- Къурбанлыкъны салагъан ер
- Левийлер
- Манна
- Маясыз экмекни байрамы
- Мелгьиседек
- Месигь
- Муса
- Нугь
- Оьр мажлис
- Пайхаммарлар
- Пасха
- Саддукейлер
- Сара
- Синагог
- Содом
- Сонгугюн
- Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув
- Сулайман
- Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр
- Сююнч Хабар
- Тамазалар
- Фарисейлер
- Хач
- Элчи
- Юнус
- Якъуб
- Ясакъчылар
- Ят халкълар